Odporność organizmu: sprawdź, od czego ona zależy

Od czego zależy nasza odporność na wirusy, infekcje i bakterie?

Niektórzy chorują raz na kilka lat, a dla niektórych przeziębienie się kilka razy do roku jest normą. Od czego zależy odporność organizmu? Jak wzmocnić odporność?

Układ immunologiczny to bardzo złożony system, który stanowi podstawową i zasadniczą barierę ochrony przed chorobami. Składa się z wyspecjalizowanych komórek i białek, które współpracując ze sobą, rozpoznają szkodliwe antygeny i je neutralizują. Odporność można podzielić na odporność swoistą i nieswoistą. Odporność nieswoista to odporność wrodzona, obecna od momentu narodzin. Tworzy się już w okresie płodowym – źle zbilansowana dieta matki może prowadzić do niedożywienia płodu i nieprawidłowego działania układu immunologicznego po narodzinach.

Odporność swoista to rodzaj pierwszej linii obrony przed szkodliwym antygenem. Odporność nieswoistą stanowią bariery anatomiczne takie jak skóra, błony śluzowe, wydzieliny (łzy, kwas żołądkowy, mocz), a także odruchy – kichanie, kaszel, wymioty, wzrost temperatury ciała. Odporność swoista to inaczej odporność nabyta, której „jakość” w dużej mierze zależy od nas samych. Znaczący wpływ na nią ma nasz styl życia, dieta, aktywność fizyczna, profilaktyka, czynniki środowiskowe oraz szczepionki, które wspierają nasz układ immunologiczny.

Czynniki osłabiające odporność

Wiele czynników może osłabić naszą odporność. Do najbardziej negatywnie wpływających czynników zaliczamy picie alkoholu, palenie papierosów i stosowanie innych używek. Alkohol wnikając do krwioobiegu i układu limfatycznego, zabija komórki odpornościowe. Uszkadza komórki układu pokarmowego, powoduje zmiany w mikrobiomie jelitowym (pożyteczne mikroorganizmy charakterystyczne dla jelita) , zaburza funkcje rzęsek w górnej części układu oddechowego oraz zaburza gospodarkę hormonalną organizmu, która jest ściśle powiązana z naszą odpornością. Alkohol osłabia organizm, może prowadzić do zaburzeń wchłaniania witamin i innych składników odżywczych, co powoduje zwiększoną podatność na infekcje, wirusowe i bakteryjne.

Palenie papierosów to kolejny niezdrowy nawyk, który nie pozostaje bez znaczenia dla naszego układu odpornościowego. Ponad 4 tysiące trujących substancji znajdujących się w dymie papierosowym przenika do każdej komórki naszego ciała. Dym tytoniowy może uszkadzać komórki odpornościowe odpowiedzialne za zwalczanie infekcji. Co więcej, uszkadza naturalną barierę ochronną, jaką są śluzówki i rzęski w drogach oddechowych.

Układ odpornościowy ściśle współpracuje z układem nerwowym. Dlatego też kolejnymi czynnikami osłabiającymi naszą odporność są: przewlekły stres, napięcie emocjonalne, nieregularny tryb życia oraz deficyt snu. Krótkotrwały stres może pobudzać do działania, jednak przewlekły bardzo silnie obciąża układ immunologiczny. Nadmiernie długotrwale wytwarzana ilość kortyzolu, nazywanego hormonem stresu, zmniejsza zdolność organizmu do wytwarzania przeciwciał i limfocytów (komórki układu odpornościowego) walczących z drobnoustrojami. Zaburzony może być również naturalny mechanizm obrony organizmu, jakim jest gorączka w trakcie infekcji.

czynniki oslabiajace odpornosc

Jak wzmocnić naszą odporność?

Niedożywienie, jak również otyłość, powoduje spadek naszej odporności. Podstawę wzmacniania naszej odporności powinna więc stanowić dobrze zbilansowana dieta bogata w witaminy i inne składniki odżywcze. Do substancji bioaktywnych, które stymulują odporność organizmu, należy przede wszystkim witamina C, D3 i B-karoten.

Do warzyw i owoców stanowiących dobre źródło witaminy C zaliczamy owoce cytrusowe, natkę pietruszki, czarne porzeczki, szpinak i paprykę czerwoną. B-karoten w dużych ilościach znajdziemy zaś w marchewce, jarmużu, szpinaku i w takich owocach jak morele, melony, brzoskwinie i śliwki. Witamina D3 pełni istotną rolę w budowaniu odporności. Wpływa na komórki układu odpornościowego, które walczą ze szkodliwymi drobnoustrojami trafiającymi do naszego organizmu tj. – makrofagi, eozynofile, neutrofile oraz limfocyty B i T. Jej niedobór wiąże się nie tylko z większą zapadalnością na choroby wirusowe i bakteryjne, ale również nowotwory.

Do codziennego jadłospisu warto więc wprowadzić tłuste ryby takie jak śledź, łosoś i sardynki oraz tran, który stanowi podstawę suplementu diety Mollers. Jest on bogatym źródłem nie tylko witaminy D-3, ale również kwasów omega-3, które działają przeciwzapalnie, warunkują sprawne działanie komórek układu odpornościowego, a także wpływają na prawidłową pracę serca, mózgu i narządu wzroku.

Regularna aktywność fizyczna również zmniejsza naszą podatność na choroby. Zwiększa liczbę i aktywność makrofagów (komórki układu odpornościowego), limfocytów Th, przeciwciał IgG oraz IgM (immunoglobuliny IgM komórki układu odpornościowego, które jako jedne z pierwszych walczą ze szkodliwymi drobnoustrojami, natomiast przeciwciała IgG zabijają napotkane zagrożenie w postaci antygenów) . Ponadto uważa się, że wzrost temperatury towarzyszący pracy mięśni działa hamująco na rozwój bakterii. Warto jest więc zadbać o regularną umiarkowaną aktywność fizyczną, minimum 40 minut dziennie, najlepiej na świeżym powietrzu. Może to być bieganie, spacerowanie, pływanie lub jazda na rowerze.

dieta wspierajaca odpornosc

Bibliografia:

  1. Milewska M.,Właściwe żywienie receptą na odporność, http://www.correctline.pl/public/pliki/odpornosc_pop.pdf.
  2. Nowa Farmacja, Odporność nieswoista – czym jest i jakie wyróżniamy rodzaje, https://www.nowafarmacja.pl/blog/odpornosc-nieswoista-co-to-jakie-rodzaje.
  3. Adamczyk‑ Korbel M., Układ odpornościowy człowieka a probiotyki, https://czelej.com.pl/images/probiotyki.pdf.
  4. Sowa-Lewandowska K., Odporność przede wszystkim! http://laboratoria.net/pdf/?get=L2FydHlrdWwvX2l0ZW0sMTU1NzYscmlkLCxwcmludCwxLHBkZiwxLmh0bWw=.
  5. Mastalerz L., Od czego zależy odporność?, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/wywiady/90034,od-czego-zalezy-odpornosc.
  6. STOPUZALEŻNIENIOM.PL, Alkohol obniża odporność organizmu! https://stopuzaleznieniom.pl/artykuly/fakty-o-alkoholu/alkohol-obniza-odpornosc-organizmu/.
  7. Bieńkowski P., Jak truje palenie?, http://www.psychologia.edu.pl/czytelnia/62-wiat-problemow/554-jak-truje-palenie.html.
  8. Bagrowski B., Szkodliwy wpływ długotrwałego stresu na stan układu ruchu, http://ebis.ibe.edu.pl/numery/2018-3/ebis-2018-3-2.pdf.
  9. Wnęk D., 7 produktów żywnościowych wspomagających odporność, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/138515,7-produktow-zywnosciowych-wspomagajacych-odpornosc.
  10. Kęska A., Aktywność fizyczna a odporność organizmu, https://ncez.pl/aktywnosc-fizyczna/osoby-dorosle/aktywnosc-fizyczna-a-odpornosc-organizmu.